PMS ve PMDD — Partnerler Farkı Nasıl Anlayabilir

PMS (adet öncesi sendrom) ve PMDD (adet öncesi disforik bozukluk) bir spektrumda yer alır, ancak şiddet, etki ve tedavi gereksinimleri açısından temelde farklıdır.

PMS, adet gören kadınların %75'ine kadarını etkiler. Semptomlar, adet döneminden önceki günlerde şişkinlik, meme hassasiyeti, hafif ruh hali değişimleri, yiyecek isteği, yorgunluk ve sinirlilik içerir. PMS rahatsız edicidir ama yönetilebilir — genellikle işte, ilişkilerde veya günlük hayatta işlevselliğini etkilemez.

PMDD, adet gören kadınların %3-8'ini etkiler ve DSM-5'te bir depresif bozukluk olarak sınıflandırılır. Luteal aşamada (adet döneminden 1-2 hafta önce), PMDD'li kadınlar ciddi ruh hali bozuklukları yaşarlar: yoğun depresyon, kaygı, öfke, umutsuzluk veya günlük işlevselliği önemli ölçüde etkileyen duygusal aşırı yüklenme. Bu semptomlar, adet dönemi başladığında birkaç gün içinde çözülür.

Ana ayrım: PMS rahatsız edicidir. PMDD engelleyicidir. Eğer her döngüde 1-2 hafta boyunca farklı bir insan gibi görünüyorsa — eğer duygusal yoğunluk orantısız görünüyorsa, o dönemde çalışmakta veya ilişkileri sürdürmekte zorlanıyorsa — PMDD nedeni olabilir.

PMDD'li kadınlar bunu beyninin aylık bir kaçırılması olarak tanımlarlar. 1-2 hafta boyunca, duygusal gerçeklikleri dramatik bir şekilde değişir — ve genellikle bunun olduğunu bilirler ama durduramazlar.

Yaygın PMDD semptomları şunları içerir: şiddetli depresyon veya umutsuzluk hissi, yoğun kaygı veya panik, kontrol edilemeyen ağlama nöbetleri, orantısız hissedilen öfke veya aşırı sinirlilik, normalde kolayca başa çıktığı şeylerden bunalmış hissetme, sevdiklerinden uzaklaşma, konsantre olma zorluğu, aşırı yorgunluk, eklem ağrısı ve uykusuzluk gibi fiziksel semptomlar ve — şiddetli vakalarda — intihar düşünceleri.

PMDD'yi özellikle acımasız kılan şey döngüsel doğasıdır. Kendini hissettiği bir pencere vardır — genellikle foliküler aşama ve ovülasyon sırasında — ve sonra tanımadığı birine dönüşmesini izler. PMDD'li birçok kadın, luteal aşamada nasıl davrandıkları hakkında derin bir utanç ve suçluluk hissi yaşar, oysa bunu kontrol edemezler.

Bu bir zayıflık veya kötü duygusal düzenleme değildir. PMDD, normal hormonal değişikliklere karşı anormal bir beyin hassasiyetini içerir. Progesteron ve östrojen seviyeleri tamamen normal olabilir — ama beyninin bu hormonlara yanıtı değildir.

PMS desteği, konfor, sabır ve sessiz dikkatle ilgilidir. PMS'li çoğu kadın, bir şeyleri düzeltmenizi istemez — rahatsız edici bir şey yaparken sabit, sıcak bir varlık olmanızı ister.

Fiziksel destek: Rahat yiyecekler stoklayın (evet, çikolata isteği gerçektir — beyni serotonin arıyor). İbuprofenin erişilebilir olmasını sağlayın. Kramp için bir sıcak su torbası sunun. Bir banyo yaptırın. Yemek pişirme veya sipariş verme işini üstlenin, böylece o tükenmişken karar vermek zorunda kalmasın.

Duygusal destek: O, normalden daha sinirli, ağlamaya daha yatkın veya hassas olabilir. Bu sizinle ilgili değil. Keskin yorumları kişisel olarak almayın, ama bir paspas da olmayın — nazik bir 'Zor bir dönemden geçtiğini biliyorum, ama bu canımı yaktı' adil ve sağlıklıdır. İsterse ona alan verin, ihtiyacı varsa yakınlık gösterin.

Pratik destek: Bilişsel yükünü azaltın. Normalde yönettiği lojistikleri üstlenin. Bu dönemde yeni stres faktörleri eklemeyin veya tartışmalı konuları gündeme getirmeyin, eğer bekleyebiliyorsa. Bunu, tahmin edilebilir bir zor dönem sırasında onun arkasında olmak olarak düşünün.

Sürekli PMS desteğinin birikimli etkisi büyüktür. Kendini daha güvende, daha iyi anlaşılmış ve neler yaşadığını sizinle paylaşmaya daha istekli hissedecektir.

PMDD'li bir partneri desteklemek, PMS desteğinden temelde farklı bir yaklaşım gerektirir. PMS desteği konforla ilgilidir. PMDD desteği güvenlik, istikrar ve bazen kriz yönetimi ile ilgilidir.

Öncelikle, PMDD'nin genellikle profesyonel tedavi gerektiren bir tıbbi durum olduğunu anlayın — terapi, ilaç (SSRI'lar birinci basamaktır ve sadece luteal aşamada alınabilir), hormonal müdahaleler veya bir kombinasyon. Sizin desteğiniz önemlidir ama yeterli değildir. Onun klinik yardıma ihtiyacı var ve onu bunu aramaya nazikçe teşvik etmek, yapabileceğiniz en önemli şeylerden biridir.

PMDD epizodları sırasında, rolünüz bir liman olmaktır. Onun duygusal deneyimi yoğun ve genellikle çarpıktır — tarafsız olayları felaket olarak yorumlayabilir, sizi sevmediğinize dair ikna olabilir veya küçük hayal kırıklıklarından öfkelenebilir. Çarpıtma ile etkileşime girmeyin. Sakin kalın, mevcut olun ve onu mantıkla çıkarmaya çalışmayın.

Luteal aşama epizodları için birlikte bir plan yapın. İyi bir aşamada olduğunda, neyin yardımcı olduğunu ve neyin olmadığını konuşun. Bazı çiftler bir 'PMDD protokolü' oluşturur — çatışmaları nasıl yönetecekleri, hangi sinyallerin ona alan gerektiğini ve zor konuşmaları ne zaman durduracaklarını belirleyen anlaşmalar.

Ayrıca: kendinize de dikkat edin. PMDD'li bir partnerle yaşamak duygusal olarak zorlayıcıdır. Sinirlenmek, üzülmek veya tükenmiş hissetmekte özgürsünüz. PMDD'li kişilerin partnerleri için terapi alışılmadık değildir ve gerçekten faydalıdır.

Bu konuşma büyük bir özen gerektirir. Tanı konmamış PMDD'li birçok kadın, yıllarca 'çok duygusal', 'deli' veya 'zor' olarak tanımlandılar. Fark ettiğiniz bir kalıbı gündeme getirmek, ona bir şeylerin yanlış olduğunu söyleyen başka birinin söylemesi gibi hissedilebilir — eğer bunu gerçek bir merhametle çerçevelemezseniz.

Zamanlama önemlidir: Bu konuşmayı, kendini en çok hissettiği foliküler veya ovülasyon aşamasında yapın. Asla luteal aşama sırasında veya hemen öncesinde gündeme getirmeyin.

Gözlemle başlayın, tanı ile değil. 'Adet döneminden yaklaşık bir hafta veya iki hafta önce gerçekten zor bir dönemden geçtiğini fark ettim — bu, normal PMS'den çok daha zor. PMDD adında bir şey okudum, bu da benzer görünüyor. Hiç buna baktın mı?' Bu, sizi bir merhametli gözlemci olarak konumlandırır, bir klinisyen değil.

PMDD'nin etkili tedavileri olan tanınmış bir tıbbi durum olduğunu vurgulayın. PMDD'li birçok kadın tanı konulduğunda büyük bir rahatlama hisseder — nihayet, yaşadıkları şeyin bir adı var ve bu onların suçu değil.

Çeşitli tepkilere hazırlıklı olun. O rahatlayabilir, savunmacı olabilir, küçümseyebilir veya duygusal olabilir. Bunların hepsi geçerlidir. Göreviniz, sevgiyle tohumu ekmek ve onun bunu kendi zamanında işlemesine izin vermektir. İsterse doktorla gitmeyi teklif edin. Ve eğer hazır değilse, zorlamayın — açık bir davet olarak kalsın.

Tedavi seçeneklerini anlamak, daha iyi bir savunucu ve destek sistemi olmanıza yardımcı olur — tedavi kararlarının nihayetinde onun ve doktorunun olduğunu bilseniz de.

PMS için yönetim genellikle yaşam tarzı temellidir: düzenli egzersiz, yeterli uyku, stres yönetimi, kalsiyum ve magnezyum takviyesi ve diyet değişiklikleri (luteal aşamada tuz, kafein ve alkolü azaltmak). Reçetesiz ağrı kesiciler krampları ve baş ağrılarını yönetir. Daha belirgin PMS için düşük doz SSRI'lar veya hormonal doğum kontrolü önerilebilir.

PMDD için birinci basamak tedavi SSRI'lardır (seçici serotonin geri alım inhibitörleri), bu ilaçlar günlük olarak veya sadece luteal aşamada alınabilir. Bu yaklaşım, PMDD'li kadınların %60-70'i için etkilidir. Hormonal tedaviler — sürekli doğum kontrol hapları, GnRH agonistleri veya (şiddetli vakalarda) cerrahi seçenekler — SSRI'lar yeterli değilse düşünülebilir.

Bilişsel davranış terapisi (CBT), hem PMS hem de PMDD için faydalıdır, duygusal semptomlar için başa çıkma stratejileri öğretir. Yaşam tarzı değişiklikleri — düzenli egzersiz, uyku hijyeni ve stres azaltma — herhangi bir tedaviye önemli eklerdir.

Bir partner olarak, onun tedavisindeki rolünüz destekleyici, yönlendirici değil. İsterse semptomları takip etmesine yardımcı olun, ilaçlarını hatırlatın, randevulara götürün ve tedavi işe yaradığı zaman başarıları kutlayın.