Η Ψυχική Υγεία κατά την Εγκυμοσύνη — Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι σύντροφοι

Κάθε έγκυος γυναίκα βιώνει αλλαγές διάθεσης. Οι ορμονικές διακυμάνσεις, η σωματική δυσφορία, η διαταραχή ύπνου και το υπαρξιακό βάρος της ανάπτυξης ενός ανθρώπου δημιουργούν συναισθηματική αστάθεια που είναι απολύτως αναμενόμενη. Το να κλαίει σε μια διαφήμιση, το να εκνευρίζεται για μια μικρή ενόχληση, το να νιώθει χαρούμενη και μετά ανήσυχη μέσα στην ίδια ώρα — αυτό είναι το φυσιολογικό συναισθηματικό τοπίο της εγκυμοσύνης.

Αυτό που δεν είναι φυσιολογικό: η επίμονη θλίψη που διαρκεί περισσότερο από δύο εβδομάδες και δεν υποχωρεί. Απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που προηγουμένως απολάμβανε. Απόσυρση από εσάς, φίλους και δραστηριότητες. Αίσθηση απελπισίας για το μέλλον, την εγκυμοσύνη ή την ικανότητά της να είναι μητέρα. Αλλαγές στην όρεξη ή τον ύπνο που ξεπερνούν την αναστάτωση που σχετίζεται με την εγκυμοσύνη. Ενοχλητικές, τρομακτικές σκέψεις που δεν μπορεί να αποβάλει. Αίσθηση αποσύνδεσης ή δυσαρέσκειας για την εγκυμοσύνη.

Η περιγεννητική κατάθλιψη επηρεάζει περίπου το 10-15% των εγκύων γυναικών. Η περιγεννητική αγχώδης διαταραχή — η οποία είναι στην πραγματικότητα πιο συχνή από την κατάθλιψη και πολύ λιγότερο συζητημένη — επηρεάζει έως το 20%. Το άγχος κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να εκδηλωθεί ως: συνεχής ανησυχία για την υγεία του μωρού, αδυναμία να χαλαρώσει ή να σταματήσει να ερευνά τους κινδύνους, σωματικά συμπτώματα όπως ταχυκαρδία και δύσπνοια που δεν εξηγούνται από την εγκυμοσύνη, αποφυγή ραντεβού ή συζητήσεων για το μωρό, και μια διάχυτη αίσθηση ότι κάτι κακό πρόκειται να συμβεί.

Το δύσκολο κομμάτι: αυτά τα συμπτώματα επικαλύπτονται με την κανονική εμπειρία εγκυμοσύνης, γι' αυτό και συχνά απορρίπτονται. Οι διαχωριστές είναι η διάρκεια, η ένταση και η λειτουργική επίδραση. Αν η συναισθηματική της κατάσταση την εμποδίζει να λειτουργήσει — να εργάζεται, να τρώει, να κοιμάται, να διατηρεί σχέσεις ή να νιώθει οποιαδήποτε χαρά για την εγκυμοσύνη — αυτό έχει περάσει από το φυσιολογικό στο κλινικό, και χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη.

Εμπιστευτείτε το ένστικτό σας. Αν την ξέρετε καλά αρκετά για να καταλάβετε ότι κάτι δεν πάει καλά, πιθανότατα κάτι δεν πάει καλά. Οι έγκυες γυναίκες βρίσκονται υπό τεράστια πίεση να επιδεικνύουν ευτυχία — η πολιτιστική αφήγηση της εγκυμοσύνης είναι η λαμπερή επιδερμίδα, οι πίνακες Pinterest για βρεφονηπιακούς σταθμούς και η χαρούμενη αναμονή. Η παραδοχή ότι αγωνίζεται φαίνεται σαν παραδοχή ότι είναι αχάριστη ή ακατάλληλη. Έτσι λέει ότι είναι καλά.

Μην αποδέχεστε το "Είμαι καλά" ως έχει όταν η συμπεριφορά της λέει μια διαφορετική ιστορία. Αλλά μην επιτεθείτε και στην απόκλιση. Λέγοντας "Προφανώς δεν είσαι καλά" την βάζει σε αμυντική θέση. Αντίθετα, προχωρήστε με συγκεκριμένες, μη κριτικές παρατηρήσεις.

Δοκιμάστε: "Έχω παρατηρήσει ότι ήσουν πολύ ήσυχη αυτή την εβδομάδα και δεν ήθελες να κάνεις πράγματα που συνήθως απολαμβάνεις. Δεν προσπαθώ να το διορθώσω — απλώς θέλω να ξέρεις ότι το βλέπω και είμαι εδώ." Ή: "Φαίνεσαι ότι κουβαλάς κάτι βαρύ. Δεν χρειάζεται να μιλήσεις γι' αυτό τώρα, αλλά θέλω να ξέρεις ότι προσέχω."

Στη συνέχεια, δώστε της χώρο. Ίσως να μην ανοίξει αμέσως. Αλλά σας άκουσε και ξέρει ότι η πόρτα είναι ανοιχτή. Ακολουθήστε την σε μια μέρα ή δύο — όχι με πίεση, αλλά με παρουσία. Καθίστε κοντά της. Να είστε φυσικά κοντά. Μερικές φορές οι άνθρωποι ανοίγονται όταν είστε δίπλα-δίπλα κάνοντας κάτι άλλο, όχι κατά τη διάρκεια μιας πρόσωπο με πρόσωπο συνομιλίας.

Αν το μοτίβο συνεχιστεί για εβδομάδες και αυτή εξακολουθεί να επιμένει ότι είναι καλά ενώ προφανώς υποφέρει, είναι κατάλληλο να εμπλέξετε τον πάροχό της. Μπορείτε να καλέσετε το γραφείο του μαιευτήρα και να εκφράσετε ανησυχία χωρίς να παραβιάσετε την αυτονομία της. Ο πάροχος μπορεί να ελέγξει για περιγεννητικές διαταραχές διάθεσης στην επόμενη επίσκεψη. Αυτό δεν είναι να πάτε πίσω από την πλάτη της — είναι να την υποστηρίξετε όταν δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της.

Λίγο άγχος κατά την εγκυμοσύνη δεν είναι μόνο φυσιολογικό, είναι και προσαρμοστικό. Η ανησυχία για την υγεία του παιδιού σας κρατάει σε εγρήγορση με την προγεννητική φροντίδα. Η σκέψη για τα οικονομικά σας παρακινεί να προγραμματίσετε. Η αναζήτηση για τις αλλαγές στη σχέση σας προάγει σημαντικές συνομιλίες. Αυτό είναι παραγωγικό άγχος — έρχεται, παρακινεί δράση και περνά.

Η περιγεννητική αγχώδης διαταραχή είναι διαφορετική. Είναι επίμονη ανησυχία που δεν ανταποκρίνεται σε διαβεβαιώσεις ή δράση. Έχει κάνει την έρευνα, οι υπερηχογραφήσεις είναι φυσιολογικές, τα οικονομικά είναι προγραμματισμένα — και εξακολουθεί να μην μπορεί να σταματήσει τις σπείρες σκέψης. Ελέγχει την κίνηση του μωρού 30 φορές την ημέρα. Δεν μπορεί να κοιμηθεί γιατί τρέχει τα χειρότερα σενάρια. Αποφεύγει να κάνει σχέδια γιατί "κάτι μπορεί να πάει στραβά." Η ανησυχία έχει γίνει μια δική της οντότητα, αποσυνδεδεμένη από τον πραγματικό κίνδυνο.

Τα σωματικά συμπτώματα είναι συχνά το πρώτο σήμα που παρατηρούν οι σύντροφοι: είναι πιο ανήσυχη από το συνηθισμένο, έχει πρόβλημα να καθίσει ήσυχα, παραπονιέται για ταχυκαρδία ή σφιξίματα στο στήθος, έχει πονοκεφάλους ή μυϊκή ένταση που δεν υποχωρεί, ή έχει χάσει την όρεξή της με τρόπο που ξεπερνά τη ναυτία. Αν έχει κρίσεις πανικού — ξαφνικές επεισόδια έντονου φόβου με σωματικά συμπτώματα όπως χτύπος καρδιάς, δύσπνοια και αίσθηση ότι πεθαίνει — αυτό είναι σαφώς κλινικό έδαφος.

Η περιγεννητική αγχώδης διαταραχή είναι θεραπεύσιμη. Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT) είναι η πρώτη γραμμή θεραπείας και είναι εξαιρετικά αποτελεσματική. Ορισμένα φάρμακα (SSRIs όπως η σερτραλίνη) θεωρούνται ασφαλή κατά την εγκυμοσύνη όταν το όφελος υπερβαίνει τον κίνδυνο. Ο πάροχός της πρέπει να γνωρίζει τι συμβαίνει ώστε να μπορεί να ελέγξει σωστά και να προσφέρει επιλογές.

Το ένστικτό σας μπορεί να είναι να προσπαθήσετε να διορθώσετε το άγχος λύνοντας τα προβλήματα που την ανησυχούν. Αυτό δεν λειτουργεί γιατί το κλινικό άγχος δεν αφορά τα προβλήματα — αφορά το σύστημα ανίχνευσης απειλών του εγκεφάλου που είναι κολλημένο σε υπερβολική ταχύτητα. Αυτό που βοηθά: να είστε μια ήρεμη, σταθερή παρουσία; να μην τροφοδοτείτε τον κύκλο άγχους συμμετέχοντας σε βρόχους διαβεβαίωσης; και να την υποστηρίζετε να λάβει επαγγελματική βοήθεια.

Δεν είναι εγωιστικό — είναι ειλικρινές. Η ψυχική υγεία των συντρόφων κατά την εγκυμοσύνη αναγνωρίζεται σημαντικά λιγότερο. Μελέτες δείχνουν ότι το 5-10% των αναμενόμενων πατέρων και συντρόφων βιώνουν κατάθλιψη κατά την προγεννητική περίοδο, και έως το 18% βιώνουν άγχος. Αυτοί οι αριθμοί πιθανότατα είναι υποτιμημένοι γιατί οι περισσότεροι σύντροφοι δεν το αναφέρουν σε κανέναν.

Η πίεση είναι πραγματική: αναμένεται να είστε υποστηρικτικοί, δυνατοί, οικονομικά προετοιμασμένοι, συναισθηματικά διαθέσιμοι και αδιάφοροι — ενώ η ζωή σας πρόκειται να αλλάξει με τρόπους που δεν μπορείτε να ελέγξετε ή να προβλέψετε πλήρως. Μπορεί να ανησυχείτε για τα οικονομικά, να φοβάστε την πατρότητα, να είστε ανήσυχοι για τη γέννα, να θρηνείτε τη δυναμική της σχέσης που πρόκειται να χάσετε ή να νιώθετε αποσυνδεδεμένοι από μια εγκυμοσύνη που συμβαίνει στο σώμα κάποιου άλλου. Όλα αυτά είναι νόμιμα.

Το πολιτιστικό μήνυμα — ότι η εγκυμοσύνη είναι "το θέμα της" και η δουλειά σας είναι να υποστηρίζετε χωρίς παράπονα — δημιουργεί μια τοξική σιωπή. Οι σύντροφοι που καταπιέζουν τις δικές τους συναισθηματικές ανάγκες δεν γίνονται καλύτεροι υποστηρικτές. Γίνονται εξαντλημένοι, δυσαρεστημένοι ή μουδιασμένοι. Και αυτό τελικά επηρεάζει τη σχέση και την ανατροφή.

Χρειάζεστε μια διέξοδο. Αυτό δεν σημαίνει να της φορτώσετε το άγχος σας — εκείνη κουβαλάει αρκετά. Σημαίνει να έχετε κάποιον άλλο: έναν φίλο, έναν αδελφό, έναν θεραπευτή, μια ομάδα πατέρων, ακόμη και ένα διαδικτυακό φόρουμ. Ένα άτομο με το οποίο μπορείτε να είστε απολύτως ειλικρινείς για το πώς νιώθετε.

Η θεραπεία για τους συντρόφους κατά την εγκυμοσύνη είναι ολοένα και πιο διαθέσιμη και βαθιά χρήσιμη. Αν παρατηρείτε επίμονη ανησυχία, χαμηλή διάθεση, ευερεθιστότητα, δυσκολία στον ύπνο (πέρα από το φυσιολογικό άγχος) ή συναισθηματική μουδιασμένη κατάσταση, μιλήστε με τον δικό σας γιατρό. Η ψυχική σας υγεία έχει σημασία — όχι μόνο για εσάς, αλλά και για εκείνη και το μωρό. Υγιείς γονείς ξεκινούν με υγιείς ανθρώπους.

Ένα προϋπάρχον ιστορικό κατάθλιψης, άγχους, διπολικής διαταραχής, OCD ή άλλων ψυχικών καταστάσεων είναι ο πιο ισχυρός προγνωστικός παράγοντας για τις περιγεννητικές διαταραχές διάθεσης. Οι γυναίκες με προηγούμενο ιστορικό είναι 2-3 φορές πιο πιθανό να βιώσουν κατάθλιψη ή άγχος κατά την εγκυμοσύνη σε σύγκριση με γυναίκες χωρίς. Αν ήταν σε φαρμακευτική αγωγή πριν την εγκυμοσύνη, το σχέδιο θεραπείας μπορεί να έχει αλλάξει — ορισμένα φάρμακα συνεχίζονται, ορισμένα προσαρμόζονται και ορισμένα διακόπτονται, γεγονός που δημιουργεί ένα παράθυρο ευαλωτότητας.

Αν σταμάτησε τη φαρμακευτική αγωγή για την εγκυμοσύνη, παρακολουθήστε προσεκτικά. Οι παρενέργειες από SSRIs ή άλλα ψυχιατρικά φάρμακα μπορεί να συμβούν, και η υποκείμενη κατάσταση μπορεί να επανεμφανιστεί, ειδικά κατά τη διάρκεια των πρώτων και τρίτων τριμήνων που είναι υψηλής πίεσης και ορμονικά ασταθείς. Πρέπει να συνεργάζεται τόσο με τον μαιευτήρα της όσο και με τον ψυχίατρό της ή τον συνταγογράφο της καθ' όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης — όχι να επιλέγει τον έναν από τον άλλον.

Καταστάσεις που πρέπει να παρακολουθήσετε ειδικά: η κατάθλιψη μπορεί να παρουσιαστεί ως απόσυρση, απελπισία ή απώλεια ενδιαφέροντος. Το άγχος μπορεί να ενταθεί γύρω από φόβους που σχετίζονται με την υγεία. Το OCD μπορεί να εμφανιστεί ή να επιδεινωθεί κατά την εγκυμοσύνη, συχνά εκδηλούμενο ως ενοχλητικές σκέψεις σχετικά με το να βλάψει το μωρό — αυτές είναι εγω-δυστονικές (δεν θέλει να τις έχει, την τρομάζουν) και είναι χαρακτηριστικό του περιγεννητικού OCD, όχι ένδειξη ότι είναι επικίνδυνη. Η διπολική διαταραχή απαιτεί προσεκτική διαχείριση φαρμάκων; οι επεισόδια διάθεσης κατά την εγκυμοσύνη ενέχουν κινδύνους τόσο για εκείνη όσο και για το μωρό.

Ο ρόλος σας είναι η αυξημένη επιτήρηση, όχι η κλινική διαχείριση. Γνωρίστε τη βάση της. Γνωρίστε πώς έχουν φανεί τα επεισόδια κατάθλιψης της στο παρελθόν. Γνωρίστε τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια της. Και έχετε ένα σχέδιο: αν παρατηρήσετε μια αλλαγή, ποιον θα καλέσετε; Τον θεραπευτή της; Τον συνταγογράφο της; Τον μαιευτήρα της; Έχοντας αυτές τις πληροφορίες έτοιμες σημαίνει ότι μπορείτε να δράσετε γρήγορα αντί να ψάχνετε.

Βεβαιωθείτε ότι το πλήρες ιστορικό ψυχικής υγείας της είναι στο προγεννητικό της αρχείο. Ορισμένες γυναίκες δεν αποκαλύπτουν το ψυχιατρικό τους ιστορικό στον μαιευτήρα τους από ντροπή ή φόβο κριτικής. Ενθαρρύνετε ευγενικά τη διαφάνεια — ο πάροχος μπορεί να βοηθήσει μόνο αν γνωρίζει την πλήρη εικόνα.